HET NAVARATRIFEEST

Wat is Navaratri?

In het Sanskriet betekent nava- 9 en ratri- nacht (juist zoals wij spreken over Shivaratri – de nacht van Shiva) en bijgevolg houden wij, traditiegetrouw, gedurende deze tien dagen die aan de Goddelijke Moeder zijn gewijd, een ritueel om Haar te eren en Haar genade en Haar zegeningen te vragen. In het Sanskriet betekent riti “terugkeren naar de bron”. Door middel van een ritueel zullen wij de mogelijkheid verwerven om naar onze goddelijke oorsprong terug te keren, om het Goddelijke in onszelf te herontdekken. Swamiji moedigt in het algemeen spirituele aspiranten aan om regelmatig een puja uit te voeren of bij te wonen, als zij dat wensen, omdat gedurende het ritueel de geest en het lichaam volledig opgaan in het eren van het Goddelijke. Het is een middel om te leren de geest te beheersen en het zuivert deze ook. Op dat ogenblik absorberen wij veel spirituele energie en genieten wij van de fysieke en geestelijke verbinding met het Goddelijke.

Volgens de numerologie, staat de overgang van 9 naar 10 symbool voor de totaliteit, de vervulling, de terugkeer naar eenheid. Negen, of het laatste cijfer in de reeks, stelt zowel het einde van een cyclus voor alsook een nieuw begin, met andere woorden, de overgang naar een nieuwe fase. Zodra wij 9 overschreden hebben, bereiken wij de eeuwigheid, bereiken we het Goddelijke. Op dezelfde wijze symboliseert de 10e dag, gekenmerkt door de overwinning van de Goddelijke Moeder op de demon, ook de verwelkoming van de spirituele aspiranten die terugkeren in hun goddelijke staat door hun verlichting.

Wie is de goddelijke moeder?

bhuvaneshwari

De Goddelijke Moeder, de Moeder Godin of het vrouwelijke aspect van God werd reeds vereerd sinds de vroegste tijden van het Paleolithisch tijdperk en in vele beschavingen, terwijl daarentegen het Christendom bijvoorbeeld ons altijd slechts een geheel mannelijke God heeft geboden. En toch, hier in ons eigen land, België, hebben de ‘zwarte maagden’ die wij nog vandaag kunnen vinden in sommige kerken, een oorsprong die teruggaat tot voor het Christendom en sommige geleerden beschouwen deze als afstammelingen van een oude cultus die ofwel Keltisch ofwel Grieks-Romeins is. In het begin negeerde de katholieke kerk deze cultus, maar later introduceerde zij een soortgelijke verering van de Maagd Maria, die in Europa gedurende de 12e eeuw samen met de eerste grote Gotische kathedralen naar voren kwam.

God of de Goddelijke Energie wordt ‘Moeder’ genoemd door diegenen die Haar kennen omdat zij voelen en zien hoe God op een volmaakte manier voor ons zorgt en voortdurend pogingen onderneemt om ons aan onze werkelijke goddelijke natuur te herinneren, die wij vergeten zijn.

Als wij het Opperste Wezen (Brahman) in ogenschouw nemen, dat transcendent, oneindig, eeuwig is en boven het bereik van de zintuigen en de geest, dan kunnen wij zeggen dat wat wij de Goddelijke Moeder noemen, het dynamische aspect is van het Opperste Wezen, Zij is de bewuste kracht van God, de gemanifesteerde kracht van God, Gods creatieve aspect.

“Zij is de gemanifesteerde vorm van het ultieme principe, Brahman.
Zij is eeuwig, zonder begin noch einde.
Zij is de inherente energie van het Universele Wezen.
Zij is de totaliteit van bewustzijn,
De oorsprong van intelligentie en wijsheid.
Zij stelt de oorsprong voor van alles wat is, de bron van alle dingen.
Zij is de totaliteit van het Universum.
Het gemanifesteerde Universum is Haar lichaam.
De vorm van de ruimte is Haar vorm.”
De Veda’s (aloude heilige geschriften) – over de Goddelijke Moeder.

De relatie die bestaat tussen de Goddelijke Moeder en Brahman is, bijgevolg, één van het gemanifesteerde tot het ongemanifesteerde. Zij zijn onafscheidelijk. Het ene kan niet bestaan zonder het andere. Zij zijn zoals vuur en de warmte die het vuur uitstraalt. Dit is een andere eenvoudige vergelijking die wij kunnen maken – als we een batterij nemen, kunnen we deze zien, ze is zichtbaar en duidelijk aanwezig, het is, in feite, een doos. Maar wat we niet zien is de kracht van de electriciteit binnen de batterij omdat deze niet gemanifesteerd is. Op dat ogenblik is de electriciteit niet dynamisch, ze is statisch.

Als wij eenvoudigweg kijken naar de batterij, kunnen we ons niet voorstellen wat een buitengewone kracht deze bevat. Maar zodra wij de nodige verbindingen maken, wordt deze statische kracht dynamisch. Zij geeft licht aan de lamp, koelt de lucht in de koelkast, verschaft de warmte om ons te verwarmen, doet de motor draaien, maakt lawaai en geluid, enz. Deze statische kracht wordt dynamisch en manifesteert zich in diverse, zintuiglijk merkbare vormen of aspecten.

Bijgevolg zijn de vijf elementen (lucht, vuur, water, aarde en ether) en hun combinaties externe manifestaties van de Moeder. Intelligentie, inzicht, psychische kracht en de wil zijn Haar interne manifestaties. Zij is het ganse leven van het universum. Zij is de cosmische kracht die verschijnt onder alle namen en vormen.

Vormen van de goddelijke moeder – Wat stellen zij voor ?

Volgens de traditionele hindoe-cultuur, is de Goddelijke Moeder één maar presenteert Zij Zich aan ons onder diverse aspecten die verschillende namen kregen. Om de essentie van de Moeder aan de mensen uit te leggen, leerden de oude rishi’s aan de mensheid Haar te eren onder de manifestaties van schepping, behoud en vernietiging. De namen die met deze drie functies overeenstemmen zijn Sarasvati, Lakshmi en Durga. Dit zijn de drie aspecten die wij gedurende de dagen van Navaratri zullen tegenkomen. Drie dagen zijn gewijd aan Durga, de volgende drie aan Lakshmi en de laatste drie aan Sarasvati. De volgorde van verering van deze drie hoofdaspecten van de Moeder heeft een zeer diepe betekenis, die wij verder zullen bespreken.

Durga

De eerste drie dagen zullen wij de Goddelijke Moeder eren onder haar aspect van Durga, de Shakti van Shiva. Op het eerste gezicht, als wij haar beeld bekijken, kunnen we wel denken dat wij een angstwekkende Godheid eren, die getooid is met bedreigende wapens. We moeten echter eerst volledig de symboliek begrijpen, de diepe betekenis ervan.

durga

In het algemeen wordt Durga voorgesteld gezeten op een leeuw. De leeuw, koning van de dieren, kan ook als symbool gezien worden van de gretigheid om voedsel te vinden en, meer dan dat, de gretigheid om alle soorten materiële goederen en genoegens te vinden. Om het Goddelijke te bereiken moeten wij onze dierlijke instincten volledig beheersen.

Als wij naar Kali kijken, een aspect van Durga met een bloeddorstig voorkomen, merken we op dat zij in één van haar linkerhanden een afgehouwen hoofd houdt, overvloedig bloedend. Dat bloed dat van het hoofd afdruipt stelt het rajasic aspect (passie) voor van de mensen. Het bloedende hoofd toont hier dat passie, gesymboliseerd door het bloed, moet ophouden de manier van functioneren te zijn van onze gedachten. De gedachten worden gelocaliseerd in het hoofd. Spreken wij niet vaak van “een stroom van gedachten”? In Indië wordt er gezegd dat we het aspect van raja dienen te vervangen door één van satva. Het hoofd wordt ook beschouwd als de plaats waar jnana, kennis, gelocaliseerd is. Het symbool van het bloedende hoofd suggereert een staat van perfecte kennis, vrij van gehechtheden en passies, eenmaal wij onszelf bevrijd hebben van de negatieve kracht van de band met het ego.

Dus Durga vernietigt, maar ze vernietigt om te redden, om op te bouwen. Zonder medelijden met ons ego, vernietigt Zij al onze onvolmaaktheden. Zij vernietigt onwetendheid om kennis bij te brengen en ze vernietigt duisternis om licht te brengen. Om onze goede kwaliteiten te ontwikkelen, moeten wij eerst onze fouten elimineren. We moeten een stevige basis hebben om op te bouwen. Als wij bidden tot Durga, zal Haar goddelijke energie op praktische wijze ingrijpen in ons leven om precies dat te doen. Omdat dit ‘wegsnijden’ van het ego een pijnlijk proces is van laten gaan van zovele oude patronen en gehechtheden, worden Durga en vooral Kali voorgesteld door beelden die ten onrechte zouden kunnen worden gezien als die van wrede vernietigers. Nochtans is het tegendeel waar. Alles wat de Goddelijke Moeder doet, geschiedt uit zuivere, goddelijke liefde voor al Haar kinderen omdat Zij wil dat zij terugkeren naar Haar, naar hun oorspronkelijke bron en dat zij hun werkelijke, gelukzalige natuur herontdekken.

Daarom gaan wij gedurende die eerste drie dagen de Moeder smeken om ons te helpen onze fouten en negatieve kenmerken te vernietigen. De laatste van onze 10 dagen zal Durga’s overwinning symboliseren over de demon Mahisasura, of met andere woorden, de overwinning van de positieve krachten op de negatieve, de triomf van het licht over de duisternis.

In het algemeen stelt Navaratri de overwinning voor van de Goddelijke en hogere krachten op de negatieve en slechte kenmerken die hun uitdrukking vinden in onrechtvaardigheid, onderdrukking, ijdelheid, jaloersheid, egoïsme, trots en andere negatieve krachten die het menselijk lijden verhogen. Op een meer persoonlijk vlak, stelt Navaratri de overwinning voor van de spirituele aspirant op het ego.

Het principe waarbij een einde komt aan het zijn in een bepaalde vorm en er een ontwikkeling is tot een andere vorm, ligt aan de basis van het concept van de Moeder als Durga en Kali. Het is de noodzaak van het overstijgen van het lagere dat ons in staat stelt het hogere te bereiken. Daarom is het niet alleen een vernietiging, maar ook een transcendentie.

Als we onze ongewenste eigenschappen willen vernietigen, moeten we ons door zelf-analyse bewust worden van deze ongewenste kenmerken.   Als wij niet precies weten welke fouten wij hebben, hoe kunnen wij ze dan elimineren?

 

Als wij, wanneer we eenmaal onze fouten kennen, er niets aan doen, dan zullen ze eenvoudigweg bij ons blijven. We moeten dus vastberaden zijn en over een sterke wilskracht beschikken om onze ego-kenmerken te vernietigen. Als wij niet volledig al onze fouten uitgeroeid hebben, zullen ze weer aan de oppervlakte verschijnen bij de geringste storing die op ons pad komt.

De Moeder, als Durga, zal ons helpen in die eerste fase.

Lakshmi

Na Durga, die geholpen heeft om onszelf te zuiveren, zal Lakshmi ons helpen in de volgende fase, die erin bestaat morele en spirituele kwaliteiten te verwerven. Lakshmi is de Shakti van Vishnu. Binnende de drievuldigheid van Brahma, Vishnu en Shiva, is Vishnu de energie die de wereld onderhoudt en beschermt. Om te onderhouden moet men bezitten. Daarom is Lakshmi, die de kracht van Vishnu manifesteert, verantwoordelijk voor het voeden en onderhouden van de wereld. Zij wordt daarom ook beschouwd als de Godin van overvloed, rijkdom, gezondheid en schoonheid.

lakshmi

We zien dat Lakshmi met haar ene hand vrijgevig gouden munten uitdeelt, terwijl Ze met de andere hand Haar Genade verleent. In Haar andere twee handen houdt Zij lotusbloemen. Het beeld van de zuivere lotus die boven het modderige en stilstaande water oprijst, wordt geassocieerd met zuiverheid.

Vandaag de dag hechten mensen meer en meer aandacht aan materiële goederen en vereren zij Lakshmi soms in de hoop om in die zin rijkdom te verwerven. Hoe dikwijls zeggen wij niet dat iemand succesvol is omdat hij of zij een goede wedde heeft, een groot huis bezit, een tweede verblijf, een grote wagen, veel geld, enz. Nochtans dient de rijkdom die Lakshmi verdeelt niet alleen maar begrepen te worden in de materiële betekenis. In feite vertelt Lakshmi ons dat de enige werkelijke rijkdom het verzamelen waard is, de innerlijke rijkdom is. Zij zal het mogelijk maken voor de spirituele zoeker om alle morele en spirituele rijkdom te verwerven die noodzakelijk is om kennis te bereiken, dat wil zeggen, wilskracht, morele uithoudingskracht en ook intellectuele sterkte. Dat is de reden waarom Lakshmi vereerd wordt na Durga, maar vóór Sarasvati…

Sarasvati

Na 3 dagen aan Durga en 3 dagen aan Lakshmi gewijd te hebben, komen we aan dag 7 waarna we zullen beginnen met 3 dagen toegewijd aan Sarasvati. Letterlijk betekent Sarasvati “Zij die ons de essentie geeft van ons ware Zelf”

sarasvati

Sarasvati is de Shakti van Brahma, de schepper. Daarom wordt ze beschouwd als de Moeder van de gehele schepping. Zij stelt kracht en intelligentie voor, de wijsheid van de wijze, zonder dewelke een georganiseerde schepping onmogelijk is. Zij is de oorsprong van alle dingen, maar ze is ook de conclusie, het te bereiken einddoel in het evolutionaire proces.

Aan de oorsprong van alle dingen, stelt Zij ook de creativiteit voor: de wetenschap, de kunst (schilderkunst, muziek, literatuur,…), de beroepen en ambachten en alles wat bestudeerd wordt. Vandaar dat ze ook de Godheid is voor schoolkinderen en studenten. In vele scholen in heel India beginnen de lessen met een collectief gebed tot Sarasvati.

Kennis is het omgekeerde van onwetendheid en duisternis. Dat is de reden waarom Sarasvati dikwijls een wit kleed draagt. Dit duidt aan dat de uitoefening van haar krachten totaal zuiver is. Zij wordt voorgesteld als beschikkend over een buitengewone gratie en schoonheid en is gezeten op een witte lotusbloem.

In de Veda’s staat geschreven dat in het begin, de eerste manifestatie van Brahma de vibratie was, die uitdrukking kreeg onder de vorm van het oorspronkelijke of Pranava, het geluid OM (niet te verwarren met het absolute, de niet-gemanifesteerde, met Brahma, God de schepper). Hetzelfde idee vinden we in het voorwoord van het evangelie van de heilige Johannes:

Hetzelfde idee vinden we in het evangelie van Johannes : “In den beginne was het woord, en het woord was bij God en het woord was God…” Daarom bespeeld Sarasvati het instrument dat de oorspronkelijke pure klanken kan voortbrengen. De gehele creatie is de gemanifesteerde vorm van de muziek afkomstig van de veena van Sarasvati. In een van haar linkerhanden houdt zij een boek vast, die alle spirituele wetenschappen symboliseert of yoga’s en sadhana, evenals tapas (verzakingen), meditaties en japa (repetitieve herhalen van Goddelijke namen). Zo toont zij ons dat intellectuele kennis alleen niet genoeg is. Het is essentieel de kwaliteiten van het hart (openen van het hartchakra) te ontwikkelen. Door de mala (rozenkrans) in de rechterhand te houden en het boek in de linker toont zij ons dat spirituele wetenschappen belangrijker zijn dan de wereldse. Naast haar staat een pauw met een prachtig pluimage als symbool van de materiële wereld in al zijn glorie. Deze pauw symboliseert ook onwetendheid omdat alle wereldse attracties ons afleiden van de ware kennis.

Aan haar andere kant zien we een witte zwaan, symbool van wijsheid en doorzicht en daarom van Kennis, want het is door het samengaan van deze twee dat we ware kennis verkrijgen.

Eerst durga, dan lakshmi, dan sarasvati – waarom vereren wij in die volgorde?

Toen de ongemanifesteerde transcendente kracht zich openbaarde, toen de Ene veelvuldig werd en onder verschillende vormen verscheen op het moment van de schepping, kwam een proces van involutie tot leven: dit proces neemt ons mee door sferen die alsmaar groter worden om uiteindelijk de sfeer van inerte materie te bereiken. Eens het proces begint, is het Sarasvati de Shakti van Brahma, die tussenkomt. Dan wanneer de creatie is voleindigd verschijnt de functie van behoud (met Lakshmi, de Shakti van Vishnu). Aangezien alle leven vergankelijk is, komt tenslotte vernietiging tussenbeide met Durga, de Shakti van Shiva. Dit maakt allemaal deel uit van de indaling in de materie.

Wanneer we de volgorde van poojas bekijken gedurende Navaratri valt op dat we hetzelfde proces toepassen maar dan omgekeerd. Het is een evolutionair proces van de mens die teruggaat naar de bron en het Goddelijke bereikt.

We hebben gezien dat het symbolische begin van de spirituele reis van Navaratri, gedurende de eerste drie dagen gewijd aan Durga, de vernietiging inhoudt van die neigingen die ons meest aan de materie binden. Op dit moment komt Durga ter hulp. Dan schenkt Lakshmi de spirituele zoeker de kwaliteiten die nodig zijn om met succes op het spirituele pad te vorderen. Hoewel Lakshmi ons tijdens het proces van involutie materiële goederen schenkt, helpt ze ons in ons proces van evolutie, de terugkeer naar het Goddelijke, om morele en spirituele eigenschappen te ontwikkelen welke in de plaats komen van de ego-eigenschappen die vernietigd werden door Durga. Zij helpt ons om waakzaamheid, discipline, zelf-beheersing, standvastigheid en vol-harding te verkrijgen.

Dag 9: Zegening van werktuigen

De negende dag, het waakzaam wachten op de overwinning, is traditioneel de dag dat de werktuigen worden gezegend. Oorspronkelijk werden de wapens, werktuigen van de krijgers, gezegend maar doorheen de tijd brengt men alle werktuigen, gebruikt door mannen en vrouwen bij hun dagelijkse werk. De pottenbakker laat zijn draaischijf zegenen, de timmerman zijn hamer, de chauffeur zijn auto, enz. Muzikanten laten hun instrumenten zegenen, kunstenaars hun penselen, enz. Studenten brengen hun schoolboeken mee om te laten zegenen.

De wapens die we laten zegenen zijn in feite de goddelijke krachten van de mensheid. Zoals een verhaal in het evangelie ons leert, betekent het dit ieder van ons bepaalde talenten heeft meegekregen van God en het is onze verantwoordelijkheid om ze ten goede te gebruiken en te ontwikkelen.

Dag 10: Overwinning van het Licht

vijaya-dasami

Op de 10de dag vieren we de overwinning van Durga over de demon Mahisasura. De mythologie vertelt ons dat de demon door de goden werd beloond, nadat hij zich enorme ontberingen getroost had, met een voortdurende overwinning op zijn vijanden en de verzekering dat hij alleen door een vrouw overwonnen kon worden. Vervolgens viel hij de wereld van de goddelijke wezens (devas) aan, hij overwon hen en eigende zich hun krachten toe. De devas kwamen samen om uit te zoeken hoe zij deze demon konden overwinnen. Ze besloten dat ze met zijn allen een enorme krachtige energie zouden voortbrengen, daaruit zou een groot licht ontstaan en dit licht verdichtte zich in een vrouwenlichaam, het lichaam van de Godin Durga. Vervolgens gaf elke godheid haar een wapen en daarom zien we elk van haar 8 armen zwaaien met wapens: de drietand van Shiva, de discus van Krishna, pijl en boog van Vayu enz. De Godin wordt dus voorgesteld als zijnde klaar om de demon te verslaan door het verzamelen van alle krachten van de bijeengekomen goden.

Mahisasura staat voor de ego-eigenschappen van de mensheid: onwetendheid, blind egoïsme, de brutale kracht die geen tegenstand duldt. De demon triomfeerde zelfs tegenover de devas maar werd overwonnen door hun krachten samen te bundelen, dat wil zeggen door Durga.

De enige manier voor een spirituele zoeker om deze negatieve eigenschappen te vernietigen, is door al zijn kracht, energie en wilskracht te bundelen. Dan zal God tussenkomen om hem te steunen zoals het spreekwoord zegt: “God helpt wie zichzelf helpt” .

Hoe brengen we dit in de praktijk ?

Ieder ervaart Navaratri op zijn eigen manier. Swamiji zegt:”Moeder is in je hart”. Wanneer we deze dagen gebruiken om hart en geest te openen, ons te concentreren op de Goddelijke Moeder en tot Haar te bidden, en ons te verbinden met onze eigen Goddelijke bron in ons hart, dan ontvangen we zeker Gods genade en zegeningen.

“We geven namen aan God. Iemand noemt het God, Lakshmi, Muruga…maar we kunnen de grootse energie niet zien, het Goddelijke. Jij verricht abishekam, je baadt het beeldje van de Goddelijke Moeder in de Ashram. Je geeft het beeldje een naam en zet het op een speciale plaats. Maar je verricht geen abishekam op de goddelijke shakti – wel op het beeldje. Waar is de goddelijke shakti? Deze shakti zit in je. Je verricht pooja uitwendig maar je moet evolueren zodat je pooja verricht voor de shakti, de goddelijke energie binnen in je.

 “Jij doet de uiterlijke pooja
Doe nu de innerlijke pooja
Deel één is de uiterlijke pooja
Deel twee is de innerlijke pooja”
 Swami Premananda

Sri Premananda Ashram © 2019. All Rights Reserved